ตรวจภูมิคุ้มกันโควิด หลังฉีดวัคซีน ที่ไหนดี ทำถึงบ้าน ราคาเท่าไหร่?

และเมื่อมาถึงจุดที่คนเป็นหลักล้านคนได้มีการฉีดวัคซีน เพื่อต่อสู้กับ Covid-19 คำถามต่อมาสำหรับผู้ที่ได้รับการฉีดแล้วก็คือ “เราจะสามารถมีภูมิคุ้มกันได้มากน้อยแค่ไหน?” เพื่อที่จะติดเชื้อได้ยากขึ้น อาการป่วยไม่รุนแรง และ ไม่แพร่เชื้อให้กับคนอื่นต่อได้ง่ายๆ

แต่ในปัจจุบัน ยังไม่มี วัคซีนโควิดตัวใด แม้จะเป็นในรูปแบบ mRNA ที่จะกันโคโรน่าไวรัสได้ 100% ซึ่งการมีภูมิคุ้มกันจะขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล ดังนั้นผู้ที่ได้รับการฉีด Pfizer, Moderna, และวัคซีนตัวอื่นๆ จึงมีการเสาะหาวิธี ผลลัพธ์ให้แน่ใจว่าตัวเองมีภูมิเพียงพอ โดยการ ตรวจภูมิคุ้มกันโควิด หลังฉีดวัคซีน นั่นเอง

ตรวจภูมิคุ้มกันโควิด คือ Antibody Test

การเก็บตัวอย่างเลือด เพื่อสำหรับการตรวจภูมิคุ้มกันโควิด 19

การตรวจด้วยวิธีใดๆก็แล้วแต่ที่เจาะจงหา ภูมิคุ้มกันโควิด หลังการฉีดวัคซีน เรียกอีกอย่างว่า Serology Test แต่หากจะใช้คำให้เข้าใจง่ายมากขึ้น จะใช้คำว่า Antibody Test หรือ Immune Response Test หรือ Antibody Level Test คือการตรวจเพื่อหาโปรตีนสำคัญในเลือด เพื่อดูว่ามีการตอบสนองได้ดีแค่ไหนกับโรคนั้นๆ โดยมีการหาคำตอบใน 2 ลักษณะ คือ

Qualitative / Quatitative

  1. หาเพื่อให้รู้ว่า “มี” หรือ “ไม่มี” ภูมิคุ้มกัน – โดยการ Swab ทางจมูก เป็นต้น (Qualitative)
  2. เพื่อให้รู้จำนวนภูมิคุ้มกัน เป็นลักษณะตัวเลข – วิธีการคือการเจาะเลือด (Quantitative)

จะเห็นได้ว่า มีการตรวจอยู่ทั้งสองวิธี ซึ่งใน วิธีแรกเป็นการ ตรวจภูมิคุ้มกันว่ามีหรือไม่ แต่ไม่ได้บอกว่ามีจำนวนมากน้อยเพียงใด ในทางกลับกันหากเป็นวิธีที่ 2 นั้น แม้ว่าจะรู้แล้วว่า มีจำนวนมากน้อยเพียงใด แต่ไม่มี หลักการหรือ Standard แบบไหนที่บอกว่า จำนวนแค่ไหนถึงจะต่อสู้กับโควิดได้ – [อ้างอิง Thonburi Bamrungmuang Hospital Doctor Mike, The wall street journal]


ควรตรวจภูมิ หลังจากฉีดแล้ว กี่วัน?

ผลการทดสอบวัคซีนโควิดนั้นบอกให้รู้ว่า มนุษย์จะเริ่มมีภูมิคุ้มกันหลังจากการได้รับวัคซีนเข็ม 2 แล้ว ราว 1-2 สัปดาห์ ดังนั้นการตรวจภูมิหลังจากฉีดวัคซีนโควิด โดยผู้ที่ฉีดแล้วจะ

  1. สามารถป้องกันเชื้อไวรัส และ อัตราการเสียชีวิต ในผู้ที่แข็งแรง
  2. ลดอาการจากการติดเชื้อ Covid-19 ได้
  3. ลดการอัตราการติดเชื้อ
  4. หากติดเชื้อ เชื้อไวรัสจะไม่เยอะมากเท่ากับผู้ที่ยังไม่ได้ฉีด และเมื่อไม่เยอะเท่า ก็จะทำให้ แพร่เชื้อไปสู่คนอื่นได้ยากขึ้น

ดังนั้นการตรวจภูมิคุ้มกันหลังจากการฉีดวัคซีนโควิด ควรทำหลังจากการฉีดเข็ม 2 โดยเว้นระยะห่างออกไป 2 สัปดาห์ขึ้นไป แต่อย่างไรก็ตาม มีคำแนะนำ จากหลากหลายแหล่งข้อมูลดังนี้

โรงพยาบาลในประเทศไทยแนะ หลัง 1 เดือน

โรงพยาบาล Bamrungrad แนะนำให้ตรวจ หลังจากฉีดวัคซีนเข็มสองไปแล้ว 14-28 วัน (ราวๆ 1 เดือน) โดยปัจจุบันมีการตรวจแบบ Qualitative ว่ามีภูมิหรือไม่ แต่ไม่ควรเลย 3 เดือนหลังจากการฉีดวัคซีนครบโดสแล้ว

โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ มีการแนะนำว่า ให้มีการ Complete Vaccination Program ก่อน คือการฉีดครบ 2 เข็มก่อน โดยตรวจหลังจากนั้น 14-28 วัน แต่ไม่เกิน 3 เดือน

Nytimes.com ให้คำแนะนำที่คล้ายคลึงกัน โดยควรตรวจ Immune Response Covid-19 หลังจากฉีดวัคซีนแล้ว 2 สัปดาห์ (14 วัน) ซึ่งแตกต่างจากของไทย อยู่ 1 สัปดาห์ และสำหรับ Indiatimes.com แนะนำไว้ที่ 10-14 วันเช่นเดียวกัน

ซึ่งอาจสามารถสรุปได้จากแหล่งข้อมูลทั้งหมดว่า ควรตรวจภูมิคุ้มกันโควิด หลังจากการฉีดวัคซีน เข็ม 2 แล้ว เป็นระยะเวลา ไม่น้อยกว่า 14 วัน นั่นเอง

ตัวอย่างผลตรวจภูมิคุ้มกัน Covid-19

การตรวจภูมิคุ้มกันโควิด จะคล้ายกันกับการ Swab แบบ Antigen หรือ แบบ RT-PCR Test แต่สิ่งที่แตกต่างกันออกไปก็คือ การตรวจ Antibody หรือ Immunity ของภูมิคุ้มกันนั้น สามารถวัดเป็นจำนวนตัวเลขได้ โดยสามารถดูเนื้อหาฉบับเต็มได้จาก Youtube Shomu’s Biology

ตัวอย่างผลตรวจภูมิคุ้มกัน จาก Shomusbiology.com

ตัวอย่างผลการตรวจภูมิคุ้มกัน IGG C.M.I.A ค่าลบอยู่ที่ ต่ำกว่า 1.40 ถ้าหากเป็นบวกก็จะมากกว่า โดยในค่าตรวจนี้เป็น Positive เพราะมีค่าถึง 5.52 ด้วยกัน แต่สำหรับ Covid Antibodies Total E.C.L.I.A จะอยู่ที่ 14.6 ซึ่งมากกว่าค่า Negative ที่ น้อยกว่า 1 แปลว่า ผู้รับการตรวจคนนี้ มีภูมิคุ้มกันโควิดนั่นเอง


ตรวจภูมิได้ที่ไหนบ้าง? ราคาโดยประมาณ

การตรวจในประเทศไทยนั้น โดยมากแล้วจะเป็นการตรวจที่ โรงพยาบาล แบบ OPD คือต้องเป็นผู้ป่วยนอก จะไม่เหมือนกับบริการแบบ Proactive อย่าง บริการตรวจโควิดที่บ้าน ซึ่งยังคงเป็นที่ต้องการของหลายๆครอบครัว ณ ปัจจุบัน และจากการสำรวจ เราพบ โรงพยาบาล และสถานพยาบาล เหล่านี้ ที่ให้บริการ

  1. โรงพยาบาลรามคำแหง ราคา 1,200 บาท รู้ผลใน 1 ชั่วโมง แบบ Drive-Thru, แผนกตรวจสุขภาพ
  2. โรงพยาบาลวิภาวดี 1,200 บาท รู้ผลไม่เกิน 2 ชั่วโมง
  3. โรงพยาบาล พระราม 9 1,500 บาท
  4. Pathlab ราคา 1,800 บาท (หลังฉีดวัคซีนครบ) และราคาอื่นๆ 1,200-1,500 บาท โดยมีลักษณะต่างๆเช่น Anti-SARS-CoV-2 Total, Anti-SARS-CoV-2 NCP IgM, Anti-SARS-CoV-2 IgG, Anti-SARS-CoV-2 IgG Spike protein (RBD), Neutralizing Antibody (NT) Elisa
  5. โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ 1,500 บาท
  6. โรงพยาบาลบางโพ 1,200 บาท

อย่างไรก็ดี การตรวจ Antibody Test นั้น ไม่ได้เป็นการยืนยันว่าจะไม่ติดเชื้อแน่นอน และไม่ได้เป็นวิธีการที่ดีที่สุดในการเช็คคุณภาพของวัคซีน และไม่ได้เป็นการประเมินความเสี่ยง และการทดสอบนี้ ไม่ได้เป็นตัวบ่งชี้ว่าจะปลอดภัยจากโรคร้าย หรือ จะมีภูมิคุ้มกันไปได้นานเท่าใด ซึ่งทุกอย่างล้วนแล้วแต่ ขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายของบุคคลนั้นเอง