หนี้ครัวเรือนคืออะไร ไทยมีหนี้ครัวเรือนเท่าไหร่ ส่งผลอย่างไร

ปัญหาหนี้ครัวเรือน ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทยอย่างไร

หนี้ครัวเรือนคืออะไร หากเดาตามความหมายกันแบบกำปั้นทุบดินก็คือหนี้ของแต่ละบ้านที่ก่อขึ้นได้แก่ หนี้ของบ้านฉัน หนี้ของบ้านเธอ เป็นต้น ซึ่งหนี้ต่าง ๆ ก็เกิดขึ้นจากการกู้ยืมกับสถาบันการเงินเพื่อนำมาใช้จ่ายในชีวิต และทำการผ่อนคืนพร้อมดอกเบี้ยในแต่ละเดือนซึ่งทั้งหมดมันคงไม่ใช่ปัญหาใหญ่หากมีหนี้และหาเงินมาชำระได้ แต่ปัญหาคือรายได้น้อยกว่าหนี้จนกลายเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหา “หนี้เสีย” (NPL) ไม่มีเงินมาจ่ายหนี้นั่นเอง

ความหมายของหนี้ครัวเรือน

ข้อมูลของธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่า “หนี้ครัวเรือน” คือเงินกู้ที่เรา ๆ ท่าน ๆ กู้ยืมมาจากสถาบันการเงินต่าง ๆ เพื่อนำเงินมาใช้จ่ายในชีวิตประจำวันตามความต้องการของแต่ละคน หรือกู้มาเพื่อประกอบธุรกิจ โดยเงื่อนไขต้องเป็นคนที่อยู่ในประเทศเท่านั้น

จากนิยามดังกล่าวดูจะเป็นเรื่องใกล้ตัวที่เกิดขึ้น แต่ที่มันไม่ปกติและตามมาซึ่งปัญหาที่คาดไม่ถึงก็คืออยู่ ๆ วันดีคืนดีเรากลับมีรายได้ที่ไม่เพียงพอต่อการชำระหนี้ที่ก่อเอาไว้ ไม่ว่าจะเป็นกรณีไปก่อหนี้เพิ่ม หรือต้องขาดรายได้จากพิษเศรษฐกิจเล่นงาน เมื่อหนี้มากกว่ารายได้และกินเวลานานเราเรียกสิ่งนี้ว่า “หนี้เสีย” NPL ซึ่งนอกจากตัวเราเองต้องเดือดร้อนแล้วยังส่งผลต่อสถาบันการเงินที่เราไปกู้มาด้วยเช่นกัน

หนี้ครัวเรือน
ปี 2564 ตัวเลขหนี้ครัวเรือนของไทย เท่ากับ 14.1 ล้านล้านบาท

หนี้มาจากไหนบ้าง

หากมองในภาพใหญ่ในระดับประเทศจะพบว่า รายได้หลักของไทยกว่า 70% ของ GDP มาจากภาคการส่งออก ไม่ว่าจะเป็นสินค้าทางการเกษตร รวมไปถึงการท่องเที่ยว แต่เมื่อวันหนึ่งส่งออกลดลง แน่นอนว่าย่อมส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ทั้งระบบ ตั้งแต่บริษัทนำเข้า ผู้ประกอบการ เจ้าของโรงงาน รวมถึงลูกจ้างอีกมากมาย

เมื่อรายได้หายไป แต่ค่าครองชีพสูงขึ้นไม่เพียงพอต่อรายจ่ายหนึ่งในวิธีแก้ก็คือ “การกู้ยืม” นั่นเองไม่ว่าจะเป็น บัตรเครดิต สินเชื่อส่วนบุคคล รวมไปถึงความต้องการพื้นฐานของชีวิตที่ต้องการมีบ้าน รถ ทั้งหมดนี้หากวันหนึ่งจ่ายคืนไม่ไหวสุดท้ายกลายเป็นหนี้ท่วม กู้ของใหม่มาใช้คืนของเก่าไม่จบไม่สิ้น

ธปท. เผยหนี้ครัวเรือนปี 64 พุ่งสูงที่สุดในรอบ 18 ปี

จากวิกฤตโควิด-19 เมื่อปี 2563 จนมาถึงไตรมาสแรกของปี 2564 ตัวเลขหนี้ครัวเรือนของไทย เท่ากับ 14.1 ล้านล้านบาท หรือร้อยละ 90.5 ของ GDP และหากมองไปข้างหน้าแนวโน้มสัดส่วนหนี้ครัวเรือนตอนสิ้นปี 2564 มีโอกาสที่จะขยับไปถึงร้อยละ 93 ด้วยซ้ำ ซึ่งตัวเลขดังกล่าวยังไม่รวมหนี้นอกระบบ หนี้กองทุนเงินกู้ยืมเพื่อการศึกษา หนี้กองทุนหมู่บ้าน

หนี้บัตรเครดิต มีอัตราส่วนสูงสุด

ธนาคารแห่งประเทศไทย กล่าวอีกว่าในบรรดาสัดส่วนของครัวเรือนหนี้บัตรเครดิตมีจำนวนมากที่สุดถึง 1 ใน 3 ของหนี้ครัวเรือนทั้งหมด จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมภาระการชำระหนี้ต่อเดือนของครัวเรือนไทยสูงมาก โดยข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติระบุว่าเมื่อสิ้นปี 2563 ที่ผ่านมา ครัวเรือนไทยจำนวน 1 ใน 4 ตกอยู่ในสถานะความเสี่ยงสูงที่ไม่สามารถชำระหนี้ได้

บุคคลที่มีความเสี่ยงชำระหนี้ไม่ไหว

1. ผู้กู้ที่เข้าร่วมโครงการมาตรการหนี้เสีย
2. ผู้กู้ที่เข้าร่วมมาตรการลดอัตราชำระหนี้ และมีการเปิดหลายบัญชี
3. ผู้กู้ที่เข้าร่วมโครงการมีประวัติการชำระหนี้ในรอบ 12 เดือน ด้อยกว่าผู้กู้ที่ไม่ได้เข้าร่วมโครงการ มีการขอเลื่อนการชำระหนี้ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความสามารถในการชำระหนี้

หนี้ครัวเรือน
ประโยชน์ของการออม

วิธีแก้ปัญหาหนี้ครัวเรือน

การมีหนี้ครัวเรือนไม่ใช่เรื่องผิดและน่ากลัวอย่างที่คิด แต่ต้องอยู่ภายใต้ความพอเพียง เมื่อมีรายได้มาต้องแบ่งเก็บออมเอาไว้เพื่ออนาคตหากเกิดกรณีฉุกเฉินจะได้มีสำรองเตรียมไว้หรือหากไม่พอก็จะได้กู้ในปริมาณที่น้อย พูดง่าย ๆ คือเราต้องเตือนตัวเองบ้างว่าอย่าใช้จ่ายเกินตัว อีกมิติหนึ่งก็คือสถาบันการเงินต่าง ๆ ควรเข้มงวดต่อการประเมิณสินเชื่อให้กับผู้กู้ ตรวจดูความสามารถในการชำระหนี้ของผู้กู้ให้ดีเสียก่อน และไม่ควรกระตุ้นให้ประชาชนรู้สึกอยากก่อหนี้เพราะสุดท้ายจะย้อนกลับกลายมาเป็นหนี้เสียของสถาบันการเงินนั่นเอง

อ่านเพิ่มเติม